بازگشت کل‌های پولی به روند بلندمدت/ دستاورد تثبیت چه بود؟

رشد قسمت سیال نقدینگی (پول) به طور قابل توجهی کاهش یافته و از ۶۵/۲ درصد در پایان سال ۱۴۰۱ به ۱۷/۵ درصد در پایان اسفندماه ۱۴۰۲ و ۱۵/۷ درصد در پایان فروردین ۱۴۰۳ رسیده است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، سیاست تثبیت اقتصادی به عنوان سیاست راهبردی بانک مرکزی، زمانی مورد استفاده قرار گرفت که متغیرهای کلان اقتصادی از روندهای بلندمدت فاصله گرفته بودند و هدف این سیاست بازگرداندن این متغیرها به روند بلندمدت بود.

بر اساس آمارها نرخ رشد نقدینگی به بالای 40 درصد رسیده بود در حالی‌که روند بلندمدت آن در حوالی 25 درصد است و مجموعه این عوامل سبب شد بانک مرکزی در دولت سیزدهم سیاست تثبیت اقتصادی را اتخاذ کند.

طبق اعلام بانک مرکزی، با مجموعه‌ای از سیاست‌های متعارف و غیر متعارف (بدون استفاده از نرخ سود) نرخ رشد دوازده‌ماهه نقدینگی طی روندی نزولی از 40/6 درصد در پایان سال 1399 و 42/8 درصد در پایان مهرماه سال 1400، به 31/1 درصد در پایان سال 1401 کاهش یافت و با تداوم این روند نزولی، رشد نقدینگی بر اساس اطلاعات مقدمانی به 24/3 درصد در پایان اسفند‌ماه سال 1402 رسید که این امر بیانگر توفیق این بانک در کنترل رشد ترازنامه بانک‌ها و دستیابی به اهداف کنترل مقداری کل‌های پولی و مدیریت رشد نقدینگی در محدوده هدف تعیین شده می‌­باشد.

مطابق آمارهای مقدماتی، در فروردین سال جاری نیز نقدینگی نسبت به پایان سال قبل 1/2 درصد رشد داشته است که کمتر از رشد هدف پیش‌بینی شده برای سال جاری است و نوید امکان‌پذیری تحقق رشد نقدینگی 23 درصدی در سال جاری را می‌دهد. همچنین رشد 12 ماهه نقدینگی در فرودین ماه سال جاری معادل 24/1 درصد بوده است.

رشد نقدینگی نسبت به پایان سال (درصد)

پایه پولی در پایان اسفند‌ماه سال 1402 با رشدی معادل 28/1 درصد نسبت به پایان سال 1401 (معادل با 2427/1 هزار میلیارد ریال افزایش) به 11077/0 هزار میلیارد ریال رسید. لازم به اشاره است که در دوره مشابه سال 1401، رشد پایه پولی به میزان 42/3 درصد تحقق یافته بود که نسبت به رشد دوره مشابه سال قبل، 14/2 واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. نکته قابل توجه آن است که رشد دوازده‌ماهه پایه پولی در ادامه روند نزولی خود از ابتدای سال از 45/0 درصد در فروردین‌ماه به 28/1 درصد در اسفندماه سال 1402 کاهش یافت.

لازم به توضیح است، در تحلیل کل‌های پولی و تأثیر آن بر تورم، رشد نقدینگی (که نمایانگر مجموع خلق پول بانک‌ها و بانک مرکزی است) از اهمیت بالایی برخوردار است.

در سال 1401 بانک مرکزی در جهت دستیابی به هدف رشد نقدینگی تعیین شده با پیگیری جدی سیاست کنترل مقداری رشد ترازنامه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و جریمه بانک‌های متخلف از طریق افزایش نسبت سپرده قانونی، اقداماتی را در جهت کنترل و کاهش قدرت خلق پول بانک‌ها و در نهایت کاهش رشد نقدینگی انجام داد.

هرچند در این میان به واسطه ناترازی برخی از بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و نیاز آنها به ذخایر برای تأدیه سپرده قانونی نزد بانک مرکزی منجر به افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی و افزایش پایه پولی شد، لیکن با پیگیری برنامه اصلاح نظام بانکی در سال 1402 و تداوم جدی برنامه کنترل مقداری رشد ترازنامه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری ضمن کاهش رشد پایه پولی در سال گذشته، رشد نقدینگی نیز در سال 1402 در سطح هدف تعیین شده (25 درصد) محقق شد.

رشد نقدینگی در پایان سال 1402 نسبت به پایان سال 1401 به 24/3 درصد رسید که 0/7 واحد درصد پایین‌تر از سطح تعیین شده در برنامه پولی تنظیم شده برای هدف 25 درصدی در سال 1402 قرار دارد.

اهمیت این موضوع در مقایسه با اعداد مندرج در جدول ذیل بیشتر مشخص می‌شود:

عنوان

میزان

توضیحات

هدف­‌گذاری نقدینگی سال 1402

25 درصد

رشد محقق‌شده به میزان 0/7 درصد نسبت به هدف‌گذاری تعیین‌شده کمتر شده است.

رشد نقدینگی ابتدای سال 1402

33/1 درصد

رشد محقق‌شده در پایان سال 1402 به میزان 8/8 درصد نسبت به ابتدای سال کمتر شده است.

رشد نقدینگی ابتدای دولت در مهر سال 1400

42/8 درصد

رشد محقق‌شده در فروردین 1403 به میزان 18/7 درصد نسبت به زمان شروع دولت کمتر شده است.

متوسط رشد بلندمدت نقدینگی در بازه زمانی 20 ساله
1402 ‌ـ‌ 1382

28/5 درصد

رشد محقق‌شده در فروردین 1403 به میزان 4/4 درصد کمتر از متوسط بلندمدت 20 ساله بوده است.

متوسط رشد بلندمدت نقدینگی در بازه زمانی 25 ساله
1402 ‌ـ‌ 1378

28/2 درصد

رشد محقق‌شده در فروردین 1403 به میزان 4/1 درصد کمتر از متوسط بلندمدت 25 ساله بوده است.

متوسط رشد بلندمدت نقدینگی در بازه زمانی 62 ساله
1402 ‌ـ 1320

25/7 درصد

رشد محقق‌شده در فروردین 1403 به میزان 1/6 درصد کمتر از متوسط بلندمدت 62 ساله بوده است.

تحولات پول و شبه‌پول

از نیمه دوم سال 1401 مجموعه عوامل مختلفی (عمدتاً متأثر از انتشار اخبارمنفی) منجر به بروز نااطمینانی و شکل­‌گیری انتظارات منفی نسبت به تحولات بازار ارز و به تبع آن افزایش نرخ ارز بازار غیررسمی و تشدید انتظارات تورمی شد که افزایش رشد پول را در آن مقطع به همراه داشت.

علی‌ای‌حال با اقدامات سیاستی بانک مرکزی از جمله ثبات‌بخشی به بازار ارز، رشد قسمت سیال نقدینگی (پول) به طور قابل توجهی کاهش یافته و از 65/2 درصد در پایان سال 1401 به 17/5 درصد در پایان اسفندماه 1402 و 15/7 درصد در پایان فروردین 1403 رسیده است.

عنوان

میزان

توضیحات

رشد پول سال 1402

17/5 درصد

در سال 1401 رشد این متغیر معادل 65/2 درصد و در سال 1400 رشد این متغیر معادل 42/8 درصد بوده است؛ کاهش قابل توجه رشد پول در سال 1402 حکایت از بهبود انتظارات مردم در این سال و تنزل سیالیت نقدینگی به سمت بخش‌های غیرمولد اقتصادی دارد.

رشد شبه‌پول سال 1402

26/7 درصد

در سال 1401 رشد این متغیر معادل 22/4 درصد بود؛ این امر بیانگر آن است که ماندگاری نقدینگی اضافه‌شده در سال 1402 در مقایسه با سال 1401 در شبکه بانکی بیشتر و نقدینگی خلق‌شده در سال گذشته نسبت به 1401 سیالیت کمتری دارد.

انتهای پیام/؛

واژه های کاربردی مرتبط
واژه های کاربردی مرتبط